Η αιματοβαμμένη βασίλισσα

1

electra 01

Γυναίκα δόλια, πανούργα, μοχθηρή και δολοφόνος. Γυναίκα που δεν δίστασε στην ζωή της να τολμήσει τα πάντα- ενάντια σε Θεούς και ανθρώπους- για να κρατήσει την θέση της ή να εκδικηθεί τον άντρα της. Μήπως όμως είχε και λίγο δίκιο;

Για να την παντρευτεί ο Αγαμέμνων σκότωσε τον άντρα της και το παιδί της. Και μετά την παρέσυρε με ύπουλο τρόπο στην Αυλίδα, να φέρει την μικρή Ιφιγένεια για να την θυσιάσει. Αυτό η Κλυταιμνήστρα δεν του το συγχώρεσε ποτέ. Είχε τεράστια γαλάζια μάτια και ο Αγαμέμνων, αφού την παντρεύτηκε, παινευόταν για την ομορφιά, τη λυγερή κορμοστασιά και την επιδεξιότητά της στα γυναικεία έργα. Αν δεν υπήρχε η σύγκριση με την ομορφιά της αδελφής της Ελένης, σίγουρα η Κλυταιμνήστρα θα ήταν η υπέρτατη καλλονή της αρχαίας Ελληνικής μυθολογίας.

Η Κλυταιμνήστρα ήταν κόρη του Τυνδάρεω και της Λήδας, ήταν αδελφή της ωραίας Ελένης και των Διόσκουρων. Πρώτος της άντρας ήταν ο Τάνταλος με τον οποίο είχε αποκτήσει ένα αγοράκι που το σκότωσε ο Αγαμέμνονας μαζί με τον Τάνταλο, για να την παντρευτεί. Κι’ ύστερα, όταν οι Αχαιοί είχαν μαζευτεί με τα πλοία τους στην Αυλίδα για να επιτεθούν στην Τροία, ο Αγαμέμνονας φαίνεται να αναγκάστηκε από το χρησμό να θυσιάσει την κόρη τους, Ιφιγένεια. Ζήτησε με δόλο από τη γυναίκα του να έρθει στην Αυλίδα, ισχυριζόμενος αρραβώνα της κόρης τους με το πρωτοπαλίκαρο των Ελλήνων, τον Αχιλλέα. Κρυφά τέλεσε τη θυσία και μετά έστειλε την Κλυταιμνήστρα πίσω στο Άργος. Από εκείνη τη στιγμή η Κλυταιμνήστρα οργάνωνε σχέδια εκδίκησης, ενώ από την πικρία της, δεν φερόταν καλά και στα υπόλοιπα παιδιά τους. Τον Ορέστη τον έδιωξε μακριά, την Ηλέκτρα την είχε σαν δούλα και κατά τη διάρκεια του Τρωικού Πολέμου μάλιστα, απάτησε τον Αγαμέμνονα με τον ξάδερφό του, τον Αίγισθο.

Όταν ο Αγαμέμνονας επέστρεψε στις Μυκήνες οι δυο εραστές τον δολοφόνησαν και ανέβηκαν στο θρόνο. Επτά χρόνια μετά, ο Ορέστης εμφανίζεται στο παλάτι ως απεσταλμένος του Στρόφιου, βασιλιά της Φωκίδας, προκειμένου να αναγγείλει τον θάνατο του Ορέστη και να ρωτήσει αν η στάχτη του νεκρού θα έπρεπε να μεταφερθεί στο Άργος ή να μείνει στην Φωκίδα. Η Κλυταιμνήστρα, απαλλαγμένη από τον φόβο της εκδίκησης του γιου της, κάλεσε τον Αίγισθο να επιστρέψει στο παλάτι, καθώς εκείνος απουσίαζε. Ο Ορέστης όμως, γιος της Κλυταιμνήστρας, παρακινούμενος από την Ηλέκτρα, εκδικήθηκε για το φόνο του πατέρα του σκοτώνοντας και τη μητέρα του και τον εραστή της (ανάγλυφο κάτω).

5aabbb0dbd29067a2f043640be6e8395.1000x640x1

Ο μύθος αυτός ενέπνευσε τον Αισχύλο για τη συγγραφή της τριλογίας Ορέστεια, που την αποτελούν οι τραγωδίες Αγαμέμνων, Χοηφόροι και Ευμενίδες. Όμως η τραγική μορφή της ενέπνευσε και άλλους συγγραφείς και ποιητές που την ενέταξαν σε έργα τους, οι περισσότεροι αρνητικά -με εξαίρεση τον Ευριπίδη που την βλέπει πιο ανθρώπινα. Η εμφάνισή της πρέπει να ήταν μάλλον όμορφη και ο Ησίοδος την αναφέρει ως γαλανομάτα. Ως προς το χαρακτήρα της, ανεξάρτητα από το κίνητρο για το φόνο του συζύγου της, παρουσιάζεται από τους περισσότερους ως μοχθηρή, κάτι που όμως δεν πρέπει να κρίνεται χωρίς να ληφθεί υπόψη το κοινωνικό στάτους των γυναικών της εποχής.

Τότε οποιαδήποτε γυναίκα έπαιρνε στα χέρια την τύχη της, δεν έχαιρε εκτίμησης και συμπάθειας και που σήμερα αντίστοιχα θα μπορούσε να θεωρηθεί «θύμα της τραγωδίας που προκάλεσαν οι άνδρες».

Που αλλού αναφέρεται η Κλυταιμνήστρα; Στις «Ευμενίδες» που πρωτοέγραψε στα γαλλικά με τίτλο «Les Bienveillantes» (2006) ο γαλλοαμερικανός Jonathan Littell. Σε ένα ποίημα που της αφιερώνει η Μαργκερίτ Γιουρσεναρ στο βιβλίο της «Φωτιές» (1936). Το 1958 η Μάρθα Γκράχαμ συνέθεσε μία δίωρη χορογραφία με τίτλο «Κλυταιμνήστρα». Ο Αμερικανός συγγραφέας και ηθοποιός Corey Allen μετέφερε σε δική του απόδοση, σημερινή, την «Κλυταιμνήστρα» του Αισχύλου. Το 1967 ο συνθέτης Cromwell Everson παρουσίασε στην Νότιο Αφρική την όπερά του με τίτλο «Klutaimnestra», ενώ ο μεγάλος συγγραφέας Γουίλιαμ Φώκνερ είχε ονομάσει Κλυταιμνήστρα την κόρη που απέκτησε το αφεντικό με τη νέγρα σκλάβα του στο «Αβεσαλώμ, Αβεσαλώμ». Επίσης την συναντάμε σε έργα ζωγραφικής, σε γλυπτά, κτλ. κτλ.

5715.480

Η Κλυταιμνήστρα από τις επάλξεις του Άργους παρακολουθεί τις φωτιές που θα αναγγείλουν την επιστροφή του Αγαμέμνονα. Πίνακας του Frederic Leighton (1874)

Η Κλυταιμνήστρα διστάζει πριν σκοτώσει τον Αγαμέμνονα, έργο του Pierre-Narcisse Guérin, 1817.

Η Κλυταιμνήστρα διστάζει πριν σκοτώσει τον Αγαμέμνονα, έργο του Pierre-Narcisse Guérin (1817).

mei_oreste

Ο Ορέστης σκοτώνει τον Αίγισθο και την Κλυταιμνήστρα, σε πίνακα του Bernardino Mei (1654).

1CL_M

Στην ζωγραφική υπάρχουν χιλιάδες πορτραίτα της.

1_M

Στην Ηλέκτρα του Μιχάλη Κακογιάννη, την Κλυταιμνήστρα έπαιξε η Αλέκα Κατσέλη, ενώ στην Ιφιγένεια την Κλυταιμνήστρα έπαιξε η Ειρήνη Παππά.

1W_M

Στο Ελληνικό θέατρο όλες οι μεγάλες ηθοποιοί έχουν υποδυθεί την περίεργη αυτή γυναίκα. Αριστερά 1937 Ελένη Παπαδάκη, στο κέντρο 1947 Μαρίκα Κοτοπούλη και δεξιά Κατίνα Παξινού 1967.

1125g96g89

Στις μέρες μας Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη έχει παίξει με συγκλονιστική επιτυχία την Κλυταιμνήστρα. Στην παράσταση του Peter Stein Ηλέκτρα, με την Κόρα Καρβούνη (Χρυσόθεμη) και την Στεφανία Γουλιώτη (Ηλέκτρα), εμφανιζόταν στην σκηνή με μια πράσινη τουαλέτα που σου έκοβε την ανάσα.

1Κ_M

Clytemnestra_M

Και στην σύγχρονη εποχή, ο κάθε καλλιτέχνης φαντάζεται την Κλυταιμνήστρα με τον δικό του τρόπο.

mixalis-kakogiannis-i-filmografia-tou-20

Διαβάστε ξεχωριστά άρθρα για τα παιδιά της Κλυταιμνήστρας

Ιφιγένεια

http://www.nikosonline.gr/?p=34079

Ηλέκτρα

http://www.nikosonline.gr/?p=34172

Ορέστης

http://www.nikosonline.gr/?p=34348

1 ΣΧΟΛΙΟ

  1. Καλύτερο θα ήταν να μην βλέπουμε με βάση τη
    «σύγχρονη» ηθική είτε πολιτική ορθότητα τον
    τότε κόσμο.Διαφορετικό είναι να βλέπουμε τα
    γεγονότα από όλες τις πλευρές.Η Κλυταιμήστρα
    πάντως δε φαίνεται να είχε πολλούς φραγμούς,
    όπως άλλωστε και ο Αγαμέμνων!

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ