Η σκηνοθέτρια του Χίτλερ

0
45

Λένι Ριφενσταλ, Χιτλερ

Σαν γνήσια καλλιτέχνης ποτέ δεν παραδέχθηκε ότι ένιωσε ενοχές για το παρελθόν της. Σκηνοθέτησε τα περισσότερα προπαγανδιστικά ντοκιμαντέρ για τους Nazi και τον Hitler, σκηνοθέτησε και την ταινία για τους Ολυμπιακούς αγώνες του 1936 (αριστούργημα), και αν διαβάσετε την ζωή της θα μείνετε με το στόμα ανοιχτό……

Όταν κυκλοφόρησε την αυτοβιογραφία της, είχε έρθει και στην Αθήνα για να μιλήσει, στο κολλέγιο Αθηνών. Πήγα να την δω από κοντά. Ήταν πολύ μεγάλη πια… αλλά power. Στήθηκα στην ουρά, και της έδωσα το βιβλίο να μου το υπογράψει. Την ώρα που έγραφε, κοίταξα τα χέρια της, που ήταν χέρια μιας γυναίκας πολύ μεγάλης ηλικίας, και σκέφτηκα από τι υλικό μπορεί να είναι φτιαγμένες τέτοιες γυναίκες. Η Έλενα Μπέρτα Αμάλιε “Λένι” Ρίφενσταλ (Helena Bertha Amalie “Leni” Riefenstahl) ήταν Γερμανίδα ηθοποιός, σκηνοθέτης και φωτογράφος, η οποία έγινε διάσημη χάρη στις ταινίες προπαγάνδας που δημιούργησε για λογαριασμό της Ναζιστικής Γερμανίας. Μετά τον Πόλεμο, η καριέρα της πρακτικά έλαβε τέλος, αν και η ίδια δεν ήταν ποτέ μέλος του Εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος.

Γεννήθηκε στη συνοικία Wedding του Βερολίνου στις 22 Αυγούστου του 1902. Η οικογένεια είχε οικονομική ευρωστία και η Λένι από νωρίς εκδήλωσε την επιθυμία να ασχοληθεί με την τέχνη και συγκεκριμένα με τον χορό. Έτσι, γράφτηκε στη σχολή χορού “Grimm-Reiter” από μικρή ηλικία – αρχικά κρυφά από τον πατέρα της. Την πρώτη της δημόσια παράσταση ως χορεύτρια την έδωσε το 1921. Η παρουσία της κρίθηκε πολύ ικανοποιητική και άρχισε να εμφανίζεται σε παράσταση του “Deutsches Theater” με σκηνοθέτη τον Max Reinhardt και να κάνει περιοδείες σε ολόκληρη τη Γερμανία αλλά και στην Ευρώπη. Σε μία από αυτές τις παραστάσεις, στην Πράγα, τραυματίσθηκε σοβαρά στο γόνατο και αυτός ο τραυματισμός έθεσε υποχρεωτικό τέλος στη σταδιοδρομία της ως χορεύτριας.

Leni Riefenstahl, Λένι Ριφενσταλ

Κατά τη διάρκεια της ανάρρωσης είδε μία ταινία σχετικά με βουνά και η φυσιολατρία της αφυπνίσθηκε σε τέτοιο βαθμό, ώστε μόλις μπόρεσε ταξίδεψε στις Άλπεις για να συναντήσει τον σκηνοθέτη της ταινίας Arnold Fanck, ο οποίος την επέλεξε ως πρωταγωνίστρια σε τρεις ταινίες του, εκτιμώντας την αθλητική και παράτολμη κοπέλα με την υποβλητική γοητεία. Με τη θητεία της υπό τον Fanck μυήθηκε στην ορειβασία, ενώ παράλληλα μάθαινε και τις τεχνικές της δημιουργίας μιας ταινίας. Η συμμετοχή της στις ταινίες του Fanck την έκανε δημοφιλή στο γερμανικό κοινό αλλά και ανάμεσα στους Γερμανούς σκηνοθέτες της εποχής. Το μεγάλο άλμα στην καριέρα της γίνεται με την ταινία “Το γαλάζιο φως” στο οποίο πρωτοεμφανίζεται ως σκηνοθέτις. Η ταινία άρεσε και το 1932 η Λένι συναντά για πρώτη φορά τον Χίτλερ. Ο Φύρερ, πριν από την έναρξη του πολέμου, ήταν μανιώδης κινηματογραφόφιλος και είχε εντυπωσιαστεί από τη σκηνή της ταινίας στην οποία η Λένι χορεύει πάνω από τη θάλασσα. Η ταινία είχε διανεμηθεί σε όλο τον κόσμο, δεν έγινε, όμως, παντού ευμενώς δεκτή, πράγμα που η ίδια η Λένι απέδωσε στις υποκινούμενες από Εβραίους κριτικές. Παράλληλα, έλαβε πρόσκληση από το Hollywood να μεταβεί και να εργαστεί εκεί, η ίδια όμως επέλεξε να παραμείνει στη Γερμανία.

Και έγινε η “θεά του Κινηματογράφου” για τον Φύρερ.

Leni Riefenstahl, Λένι Ριφενσταλ

Ο Χίτλερ έχει εντυπωσιαστεί από τη Λένι και της ζήτησε να κινηματογραφήσει το 6ο Συνέδριο του Κόμματος στη Νυρεμβέργη το 1934. Σύμφωνα με όσα γράφει στα απομνημονεύματά της, η ίδια δεν ήθελε να γυρίσει άλλες ταινίες για λογαριασμό των Ναζί, επειδή επιθυμούσε να γυρίσει σε ταινία την αγαπημένη όπερα του Χίτλερ, “Tiefland”. Πράγματι, είχε βρει ιδιώτες χρηματοδότες, αλλά, τελικά, τα γυρίσματα στην Ισπανία διακόπηκαν και ο Χίτλερ κατάφερε να την πείσει να κινηματογραφήσει το συνέδριο, υποσχόμενος ότι δεν θα της ξαναζητούσε να γυρίσει άλλη ταινία για λογαριασμό του κόμματος.

Η Ρίφενσταλ γύρισε πράγματι την ταινία, της οποίας τον τίτλο επέλεξε ο ίδιος ο Χίτλερ: “Ο Θρίαμβος της Θέλησης” (Triumph des Willens). Η ταινία γνώρισε τεράστια επιτυχία στη Γερμανία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες (όπου και έλαβε βραβεία), ωστόσο η προβολή της απαγορεύτηκε στις ΗΠΑ όπου θεωρήθηκε ταινία καθαρής προπαγάνδας. Αντίγραφό της φυλάχθηκε στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, και σήμερα θεωρείται ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα προπαγανδιστικής φιλμογραφίας που έχουν ποτέ δημιουργηθεί. Η ταινία επέφερε διεθνή αναγνώριση στη Ρίφενσταλ, η ίδια, ωστόσο, δήλωσε ότι “αηδίασε όταν έμαθε με ποιον τρόπο χρησιμοποιήθηκε το αποτέλεσμα της καλλιτεχνικής της δημιουργίας”.

Leni Riefenstahl, Λένι Ριφενσταλ

Η ματιά της μέσα από την φωτογραφική μηχανή επηρέασε πάρα πολλούς φωτογράφους.

Leni Riefenstahl, Λένι Ριφενσταλ

Leni Riefenstahl, Λένι Ριφενσταλ

Ήταν η πρώτη που χρησιμοποίησε το travelling

Ακολουθεί νέα πρόσκληση του Χίτλερ για την κινηματογράφηση των Ολυμπιακών αγώνων του Βερολίνου το 1936. Η Ρίφενσταλ δέχεται και επισκέπτεται την Ελλάδα για να φωτογραφήσει την Αρχαία Ολυμπία, όπου την βοηθάει η διάσημη Ελληνίδα φωτογράφος Έλλη Σουγιουλτζόγλου, γνωστή με το ψευδώνυμο “Nelly’s”. Στην ταινία η Λένι χρησιμοποίησε νέες τεχνικές: Ήταν από τους πρώτους που υιοθέτησε την κίνηση της κάμερας πάνω σε ράγες, ώστε να παρακολουθεί τις κινήσεις των αθλητών.

Leni Riefenstahl, Λένι Ριφενσταλ

Η ταινία θεωρείται ότι άσκησε μεγάλη επιρροή στη σύγχρονη κινηματογράφηση αθλητικών γεγονότων. Ο Γιόζεφ Γκέμπελς, ο οποίος στο παρελθόν είχε δηλώσει ότι “Η Ρίφενσταλ είναι η μόνη από τις μεγάλες σταρ που μας καταλαβαίνει”, της υπέδειξε να αγνοήσει τους “μη άρειους” αθλητές. Η Ρίφενσταλ τον παράκουσε ψυχρά, κινηματογραφώντας αθλητές όλων των φυλών, και ιδιαίτερα τον (αφροαμερικανό) Ολυμπιονίκη Τζέσε Όουενς. Για την ταινία της αυτή το περιοδικό Time της αφιέρωσε το εξώφυλλο του τεύχους της 17ης Φεβρουαρίου 1936. Η ταινία κυκλοφόρησε το 1938 με την ευκαιρία των 49ων γενεθλίων του Χίτλερ. Κυκλοφόρησε και στο εξωτερικό και της προσέδωσε παγκόσμια αναγνώριση.

Leni-Riefenstahl, Λένι Ριφενσταλ

Το εξώφυλλο στο Time, και δεξιά με τον Dr Goebbels και τον Hitler.

“Η Ρίφενσταλ είναι τόσο όμορφη όσο μια σβάστικα. Δεν υπάρχει χώρος στο Hollywood γι’ αυτήν” 

Η θερμή σχέση που είχε με τον Χίτλερ κλονίστηκε το 1944, όταν ο αδελφός της, Χάιντς, σκοτώθηκε στο ανατολικό μέτωπο. Λόγω της φύσης της εργασίας της, της οπτικής καταγραφής τεκμηρίων, διατάχθηκε η σύλληψή της μετά τον πόλεμο. Στις ανακρίσεις στις οποίες υποβλήθηκε, δήλωνε απολιτική και παρεξηγημένη. Δήλωσε, επίσης, ότι αγνοούσε παντελώς την ύπαρξη στρατοπέδων συγκέντρωσης και, αργότερα, δήλωσε ότι “αναγκάσθηκε να κάνει ό,τι έκανε, επειδή ο Γκέμπελς την απειλούσε ότι θα την έστελνε και την ίδια σε στρατόπεδο συγκέντρωσης”. Συνέχισε να προσποιείται άγνοια των εγκλημάτων πολέμου, ωστόσο είπε ότι “οι Εθνικοσοσιαλιστές την είχαν συναρπάσει. Ήταν, όμως, πολύ αφελής για να αντιληφθεί τι ακριβώς διέπραττε το ναζιστικό καθεστώς”. Από το 1945 ως το 1948 κρατήθηκε σε στρατόπεδα και φυλακές, ποτέ όμως δεν καταδικάστηκε για οτιδήποτε, αν και είχε χρησιμοποιήσει κρατούμενους από στρατόπεδα συγκέντρωσης στις ταινίες της. Χαρακτηρίστηκε ως “συμπαθούσα των Ναζιστών” και δεν κρατήθηκε περισσότερο.

Έκτοτε άρχισε να δουλεύει συνέχεια κρατώντας πάντα χαμηλό προφίλ, ενώ περνούσε τον περισσότερο καιρό στην Αφρική. Αν και είχε περάσει τα 70, πήρε μαθήματα καταδύσεων και άρχισε να κινηματογραφεί και να φωτογραφίζει τον βυθό της Αφρικής. Στα 91 της, εκδίδεται η αγγλική μετάφραση των απομνημονευμάτων της και το 2002, σε ηλικία 100 ετών, παρουσιάζει τη νέα της ταινία “Underwater Impressions” (Οι υποβρύχιες εντυπώσεις), με υλικό από εκατοντάδες ώρες υποβρυχίων λήψεων.

Λένι Ριφενσταλ

Η Λένι Ρίφενσταλ πέθανε στις 8 Σεπτεμβρίου του 2003 ενώ κοιμόταν στο σπίτι της στο Pöcking της Γερμανίας, σε ηλικία 101 ετών.

Leni-Riefenstahl, Λένι Ριφενσταλ

Leni-Riefenstahl,Λένι Ριφενσταλ

Leni-Riefenstahl, Λένι Ριφενσταλ

Στα νιάτα της ήταν καλλονή….

Λένι Ριφενσταλ, Μικ Τζέγκερ

Όταν φωτογράφησε τον Mick Jagger (1970).

leni-riefenstahl-afrika

Τα τελευταία χρόνια της ζωής της τα περνούσε στην Αφρική

Leni-Riefenstahl, Λένι Ριφενσταλ

Leni Riefenstahl, Λένι Ριφενσταλ

—————————————————–

Γίνετε μέλη στην ομάδα «Γυναίκες» / https://www.facebook.com/groups/173622709721508/

Γίνετε μέλη στην ομάδα «Σινεμά, Θέατρο, Τηλεόραση» / https://www.facebook.com/groups/808935492481018

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here