Ο Αυτοκράτορας και ο έρωτας του για το αγόρι…

Φτιάχνοντας την στήλη μου «Σαν σήμερα», είδα την επέτειο του θανάτου του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Αδριανού, και το βλέμμα μου κοντοστάθηκε. Πέρα του ότι ήταν φίλος της Ελλάδας, πέρα απ’ την πύλη του Αδριανού και τον έρωτα του για τον Αντίνοο δεν ήξερα τίποτα άλλο γι’ αυτόν.

2
2929

Φτιάχνοντας την στήλη μου «Σαν σήμερα», είδα την επέτειο του θανάτου του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Αδριανού, και το βλέμμα μου κοντοστάθηκε. Πέρα του ότι ήταν φίλος της Ελλάδας, πέρα απ’ την πύλη του Αδριανού και τον έρωτα του για τον Αντίνοο δεν ήξερα τίποτα άλλο γι’ αυτόν…

ΑΔΡΙΑΝΟΣ, Adrianos, Roman Emperor, ΡΩΜΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ, ΑΝΤΙΝΟΟΣ, ΦΙΛΛΕΛΗΝΑΣ, ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

Δεν ήξερα ότι ήταν ο πρώτος μεγάλος διώκτης των Εβραίων, ούτε γνώριζα την λατρεία του για τις τέχνες. Δεν ήξερα την αντιπάθεια του για τους πολέμους, ούτε για την συμπάθεια του σε θέματα διοίκησης. Ο Αδριανός ήταν Ρωμαίος Αυτοκράτορας για 21 χρόνια (117-138), καθώς επίσης στωικός και επικούρειος φιλόσοφος. Ήταν ο τρίτος από τους λεγόμενους “Πέντε Καλούς Αυτοκράτορες”.

Η βασιλεία του είχε ένα διστακτικό ξεκίνημα, μια ένδοξη περίοδο ακμής και ένα τραγικό επίλογο.

Επειδή κατά τα χρόνια που βρισκόταν στο θρόνο δεν διεξήχθησαν πόλεμοι, οι στρατιωτικές αρετές του Αδριανού δεν μπορούν να προσδιοριστούν σήμερα με ακρίβεια, ωστόσο το γνήσιο ενδιαφέρον του και οι γνώσεις του για το στρατό, καθώς και η ικανότητα που έδειξε στον τομέα της διοίκησης, καταδεικνύουν πιθανό ταλέντο στη στρατηγική. Όταν ο Τραϊανός πέθανε, κατονόμασε διάδοχό του τον Αδριανό, ο οποίος γρήγορα εξασφάλισε την υποστήριξη των λεγεώνων. Η αποδοχή της συγκλήτου ακολούθησε παρ’ όλο που ο Αδριανός δεν πήγε αμέσως στην Ρώμη. Ήταν απασχολημένος με την αποκατάσταση της τάξης στην Ανατολή και με την κατάπνιξη της επανάστασης των Ιουδαίων που ξέσπασε κατά τη διάρκεια της θητείας του Τραϊανού.

Παρά τις ικανότητές του στη στρατιωτική διοίκηση, η βασιλεία του Αδριανού χαρακτηρίστηκε από την απουσία μεγάλων πολεμικών συγκρούσεων, με εξαίρεση το δεύτερο πόλεμο ανάμεσα στους Ιουδαίους και τους Ρωμαίους. Η ειρηνιστική πολιτική ενδυναμώθηκε με την ανέγερση μόνιμων αμυντικών έργων στα σύνορα της αυτοκρατορίας. Το πιο γνωστό είναι το ογκώδες Τείχος του Αδριανού στην Μεγάλη Βρετανία. Το 130, ο Αδριανός επισκέφθηκε τα ερείπια της Ιερουσαλήμ και υποσχέθηκε να ανοικοδομήσει την πόλη, μα σχεδίαζε να την κάνει μια παγανιστική μητρόπολη, την οποία θα ονόμαζε Αέλια Καπιτολίνα. Ένας νέος παγανιστικός ναός πάνω στα ερείπια του Δεύτερου Ναού της Ιερουσαλήμ επρόκειτο να αφιερωθεί στον Γιούπιτερ (στον Δία).

Επιπροσθέτως, απαγόρευσε την περιτομή την οποία έβλεπε, ως ένθερμος Ελληνιστής που ήταν, ως ακρωτηριασμό.

ΑΔΡΙΑΝΟΣ, Adrianos, Roman Emperor, ΡΩΜΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ, ΑΝΤΙΝΟΟΣ, ΦΙΛΛΕΛΗΝΑΣ, ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

Ο Αδριανός περιγράφεται συχνά ως ο πιο εύστροφος από τους Ρωμαίους Αυτοκράτορες.  Του άρεσε επίσης να επιδεικνύει γνώσεις σε όλα τα πνευματικά και καλλιτεχνικά πεδία, στην αρχιτεκτονική και την ποίηση. Και έγραψε ποίηση τόσο στα λατινικά όσο και στα Ελληνικά. Θεωρείται ότι συνέθεσε τρία ή τέσσερα επιγράμματα της Παλατινής Ανθολογίας. Σώζεται το ποίημα που έγραψε στα λατινικά την ώρα του θανάτου του.

Μια άλλη προσφορά του Αδριανού στην τέχνη ήταν η γενειάδα. Τα πορτρέτα των αυτοκρατόρων μέχρι τότε τους παρουσίαζαν ξυρισμένους, σαν ιδεατές απεικονίσεις Ελλήνων αθλητών. Ο Αδριανός είχε γενειάδα όπως δείχνουν όλα του τα πορτρέτα. Οι διάδοχοί του αυτοκράτορες θα απεικονίζονταν με γενειάδες για πάνω από ενάμιση αιώνα. Ο Αδριανός επίσης ήταν ουμανιστής και βαθύτατα φιλέλληνας σε όλα του τα γούστα. Αγαπούσε τις διδαχές των φιλοσόφων Επίκτητου, Ηλιόδωρου και Φαβορίνου και γενικά θεωρείται επικούρειος, όπως και ορισμένοι από τους φίλους του. Στην πατρίδα φρόντισε για τις κοινωνικές ανάγκες. Αν και δεν κατάργησε την δουλεία, την μείωσε τουλάχιστον, εξανθρώπισε τον νομικό κώδικα και απαγόρευσε τα βασανιστήρια.  

Έχτισε βιβλιοθήκες, υδραγωγεία, λουτρά και θέατρα. Ο Αδριανός θεωρείται από πολλούς ιστορικούς, σοφός και δίκαιος.

ΑΔΡΙΑΝΟΣ, Adrianos, Roman Emperor, ΡΩΜΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ, ΑΝΤΙΝΟΟΣ, ΦΙΛΛΕΛΗΝΑΣ, ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

Ο έρωτας του για τον Αντίνοο

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην Ελλάδα το 125, προσπάθησε να δημιουργήσει ένα είδος περιφερειακής βουλής για να ενώσει όλες τις ημιαυτόνομες πρώην πόλεις/κράτη σε όλη την Ελλάδα και την Ιωνία. Η βουλή αυτή, γνωστή ως Πανελλήνιον,  απέτυχε παρά τις ψυχωμένες προσπάθειες να υπάρξει συνεργασία ανάμεσα στους Έλληνες. Εκείνη την εποχή, γνώρισε ένα αγόρι που του άλλαξε όλητου την ζωή. Ο πανέμορφος νεαρός  Έλληνας, Αντίνοος, απέκτησε  ερωτική σχέση με τον αυτοκράτορα- που τον ερωτεύτηκε παράφορα.

Μετά τη γνωριμία τους, ο Αδριανός δεν μπορούσε να ζήσει μακριά απο τον Αντίνοο. Έτσι λοιπόν τον πήρε μαζί του και ταξίδεψαν κατά μήκος της Ανατολίας. Το απόγειο της περιοδείας αυτής ήταν ο προορισμός που ο φιλέλληνας Αδριανός πρέπει να είχε από την αρχή στο μυαλό του, η Ελλάδα. Έφτασε το φθινόπωρο του 124 εγκαίρως για τη συμμετοχή του στα Ελευσίνια Μυστήρια. Κατά παράδοση, σε κάποιο στάδιο της τελετής οι νεοφώτιστοι έπρεπε να φέρουν όπλα, αλλά αυτό αποφεύχθηκε, για την ασφάλεια του αυτοκράτορα που βρισκόταν ανάμεσά τους. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα περιόδευσε στην Πελοπόννησο. Η ακριβής διαδρομή παραμένει ασαφής, ωστόσο ο Παυσανίας  αναφέρει διάφορα σημάδια, όπως οι ναοί που έχτισε ο αυτοκράτορας και το άγαλμα του που κατασκεύασαν οι ευγνώμονες κάτοικοι της Επιδαύρου ευχαριστώντας τον για ευεργεσίες.

Ήταν ιδιαίτερα γενναιόδωρος με τη Μαντίνεια, γεγονός που υποστηρίζει τη θεωρία πως ο Αντίνοος ήταν ήδη “εραστής” του Αδριανού, καθώς υπήρχε ισχυρός δεσμός ανάμεσα στη Μαντίνεια και την πατρίδα του Αντίνοου, τη Βιθυνία.

Μέχρι το Μάρτη του 125, ο Αδριανός είχε φτάσει στην Αθήνα όπου και πρωτοστάτησε στα Διονύσια. Τα οικοδομικά έργα που ο Αδριανός ξεκίνησε ή έφερε εις πέρας ήταν αξιοσημείωτα. Μην ξεχνάμε πως αυτός ήταν που ολοκλήρωσε τον μεγαλύτερο ναό της Αθήνας – τον ναό του Ολυμπίου Διός. Επίσης ξεκίνησε την ανοικοδόμηση πολλών δημόσιων κτιρίων, ανάμεσα στα οποία και ένα υδραγωγείο. Η λεγόμενη Πύλη του Αδριανού υπάρχει ακόμη και σήμερα στην Αθήνα.

ΑΔΡΙΑΝΟΣ, Adrianos, Roman Emperor, ΡΩΜΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ, ΑΝΤΙΝΟΟΣ, ΦΙΛΛΕΛΗΝΑΣ, ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

ΑΔΡΙΑΝΟΣ, Adrianos, Roman Emperor Hadrian, ΡΩΜΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ, ΑΝΤΙΝΟΟΣ, ΦΙΛΛΕΛΗΝΑΣ, ΠΥΛΗ ΑΔΡΙΑΝΟΥ, nikosonline.gr

Προτομή του Αντίνοου απο την επίσκεψη τους στην Αίγυπτο.

Τον Οκτώβριο του 130, και ενώ ο Αδριανός με τον Αντίνοο και όλη την ακολουθία τους, βρίσκονταν στον Νείλο, ο Αντίνοος πνίγηκε για άγνωστους λόγους, αν και εξετάστηκαν όλες οι εκδοχές (ατύχημα, φόνος ή θρησκευτική θυσία). Ο αυτοκράτορας πόνεσε βαθύτατα. Διέταξε να θεοποιηθεί ο Αντίνοος, έδωσε σε πόλεις το όνομά του, κυκλοφόρησε μετάλλια με τη φυσιογνωμία του και αγάλματα του κατασκευάστηκαν σε όλα τα μέρη της αυτοκρατορίας. Προς τιμήν του ανεγέρθηκαν ναοί στην Βιθυνία, την Μαντίνεια, στην Αρκαδία και στην Αθήνα, ενώ οργανώθηκαν και εορτές για να τον τιμήσουν. Η πόλη της Αντινοοπόλεως ή Αντινόη ιδρύθηκε στα ερείπια της Μπέσα, της πόλης που πέθανε.

Το τέλος πλησιάζει

Οι αρχαίες πηγές παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια του Αδριανού ως μια περίοδο διαμάχης και δυστυχίας. Άφησε την τελευταία του πνοή τη δέκατη μέρα του Ιουλίου, στη ρωμαϊκή του Βίλλα στις Βάιαι σε ηλικία 62 ετών. Εντούτοις, ο άνθρωπος που πέρασε τόσο μεγάλο μέρος της ζωής του ταξιδεύοντας, δεν είχε φτάσει ακόμη στο τέλος του ταξιδιού του. Κηδεύτηκε αρχικά στους  Πουτέολους, και λίγο αργότερα, τα λείψανά του μεταφέρθηκαν στη Ρώμη και θάφτηκαν στους Κήπους της Δομιτίας, κοντά στο ημιτελές μαυσωλείο του. Μετά την ολοκλήρωση του Μαυσωλείου του Αδριανού (το σημερινό Καστέλ Σαντ’ Άντζελο) στη Ρώμη το 139 από τον διάδοχό του, Αντωνίνο Πίο, το σώμα του αποτεφρώθηκε και οι στάχτες του τοποθετήθηκαν εκεί μαζί με της συζύγου του, της Βίμπια Σαμπίνα και του πρώτου από τους υιοθετημένους γιους του, Λούκιου Αέλιου. Ο Αντωνίνος τον θεοποίησε το 139 και του αφιέρωσε ένα ναό στο Πεδίο του Άρεως.  

Αδριανός & Αντίνοος 

ΑΔΡΙΑΝΟΣ, Adrianos, Roman Emperor, ΡΩΜΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ, ΑΝΤΙΝΟΟΣ, ΦΙΛΛΕΛΗΝΑΣ, ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr, ΑΔΡΙΑΝΟΣ, Adrianos, Roman Emperor, ΡΩΜΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ, ΑΝΤΙΝΟΟΣ, ΦΙΛΛΕΛΗΝΑΣ, ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr, ΑΔΡΙΑΝΟΣ, Adrianos, Roman Emperor, ΡΩΜΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ, ΑΝΤΙΝΟΟΣ, ΦΙΛΛΕΛΗΝΑΣ, ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

Και βέβαια στις διακοπές, θα ξαναδιαβάσω το αριστούργημα της Marguerite Yourcenar “Αδριανού απομνημονεύματα”.

ΑΔΡΙΑΝΟΣ, Adrianos, Roman Emperor, ΡΩΜΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ, ΑΝΤΙΝΟΟΣ, ΦΙΛΛΕΛΗΝΑΣ, ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr, ΑΔΡΙΑΝΟΣ, Adrianos, Roman Emperor, ΡΩΜΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ, ΑΝΤΙΝΟΟΣ, ΦΙΛΛΕΛΗΝΑΣ, ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr, ΑΔΡΙΑΝΟΣ, Adrianos, Roman Emperor, ΡΩΜΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ, ΑΝΤΙΝΟΟΣ, ΦΙΛΛΕΛΗΝΑΣ, ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr, ΑΔΡΙΑΝΟΣ, Adrianos, Roman Emperor, ΡΩΜΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ, ΑΝΤΙΝΟΟΣ, ΦΙΛΛΕΛΗΝΑΣ, ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

ΑΔΡΙΑΝΟΣ, Adrianos, Roman Emperor, ΡΩΜΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ, ΑΝΤΙΝΟΟΣ, ΦΙΛΛΕΛΗΝΑΣ, ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr, ΑΔΡΙΑΝΟΣ, Adrianos, Roman Emperor, ΡΩΜΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ, ΑΝΤΙΝΟΟΣ, ΦΙΛΛΕΛΗΝΑΣ, ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

ΑΔΡΙΑΝΟΣ, Adrianos, Roman Emperor, ΡΩΜΑΙΟΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣ, ΑΝΤΙΝΟΟΣ, ΦΙΛΛΕΛΗΝΑΣ, ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

2 COMMENTS

  1. Υπάρχει και το πολύ καλό βιβλίο της Σόνιας Ζαχαράτου “Τα νερά στα μάτια σου ” σχετικά με τον έρωτα Αδριανού -Αντίνοου, όπου και ο τελευταίος μιλά σε πρώτο πρόσωπο εξιστορώντας τον δεσμό τους

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.