Έχετε πάει στην Βίλα Ζωγράφου

Τι έχει απογίνει η πολύπαθη βίλα ζωγράφου; Θυμήθηκα όλες τις καταλήψεις και τις φασαρίες, αλλά τώρα που έχει επέλθει η ηρεμία, αποφάσισα να μάθω περισσότερα για΄ αυτό το περίπου… «μνημείο» της Αθήνας, που όλους μας έχει εντυπωσιάσει. Τόσο για το ίδιο το κτίριο όσο και για τα στρέμματα πρασίνου γύρο από αυτό.

0
663

Τι έχει απογίνει η πολύπαθη βίλα ζωγράφου; Θυμήθηκα όλες τις καταλήψεις και τις φασαρίες, αλλά τώρα που έχει επέλθει η ηρεμία, αποφάσισα να μάθω περισσότερα για΄ αυτό το περίπου… «μνημείο» της Αθήνας, που όλους μας έχει εντυπωσιάσει. Τόσο για το ίδιο το κτίριο όσο και για τα στρέμματα πρασίνου γύρο από αυτό.

Το προάστειο του Ζωγράφου, ήταν εξοχή. Ήταν μια περιοχή με δάσος, υπέροχη βλάστηση και εξαιρετικά εξοχικά σπίτια. Στην δεκαετία του ΄60 – και κυρίως επι χούντας – έγινε τσιμεντούπολη. Μεταμορφώθηκε σ΄ ένα ακαλαίσθητο, άναρχα δομημένο προάστιο, τίγκα στις πολυκατοικίες – τόσο που αισθάνεσαι ότι δεν μπορείς να πάρεις ανάσα. Πολυκατοικίες, εννοώ αυτές τις πρόχειρες κατασκευές των εργολάβων, που έγιναν άρον-άρον για να δεχτούν ένα νέο κύμα εσωτερικής μετανάστευσης. Ήταν η εποχής της περίφημης αστυφιλίας…

Βίλα Ζωγράφου, Villa Zografou, Dimos Zografou, Αυτοδιαχειριζόμενος, Κοινωνικός Χώρος, Κτηματίες, nikososnline.gr

Με αφορμή τους αγώνες των κατοίκων του Ζωγράφου, για το συγκεκριμένο κτήμα, ιδού η ιστορία του τρόπου με τον οποίο πέρασε η γη, κατά την ίδρυση του Ελληνικού κράτους, στους μεγαλοκτηματίες και μεγαλοτσιφλικάδες.

Στην Αττική του 1800 τρεις ήταν οι κοινωνικές ομάδες που ζούσαν από την γη: οι Έλληνες μεγαλοκτηματίες, οι Τούρκοι κατακτητές και ο ελληνικός κλήρος, κυρίως τα μοναστήρια. Το 1830 η Αθήνα δεν έχει ακόμα παραδοθεί από τους Οθωμανούς στους Έλληνες. Έχει συμφωνηθεί να αποχωρήσουν από την Αθήνα στις 30/12/1830. Οι Οθωμανοί, βλέποντας προς τα πού γέρνει η πλάστιγγα, άρχισαν να πουλάνε όσο-όσο τις κτηματικές τους περιουσίες στην Αττική, σε πολύ φθηνές τιμές, με ιδιωτικά συμφωνητικά, για ένα γρόσι το στρέμμα, δίνοντας την ευκαιρία στους πλούσιους της εποχής και στα μοναστήρια να αγοράσουν την έκταση της αττικής γης ώστε να μη μείνει τελικά ούτε στρέμμα για δημόσια περιουσία. Όλη λοιπόν η γη της Αττικής που κατεχόταν από τους Τούρκους είχε περάσει στα χέρια των παπάδων και των Ελλήνων, και ξένων κτηματιών.

Οι Έλληνες κτηματίες είδη επί οθωμανικής κατοχής, βρίσκονταν σε συνεργασία με τον σουλτάνο και αποτελούσαν βαρύ ζυγό για τον ελληνικό λαό. Αυτοί συνέχισαν και μετά την επανάσταση να είναι οι βασικοί εκμεταλλευτές της ελληνικής γης, απέναντι στο αίτημα του επαναστατημένου ελληνικού λαού της αναδιανομής της γης που δεν έγινε ποτέ.

Βίλα Ζωγράφου, Villa Zografou, Dimos Zografou, Αυτοδιαχειριζόμενος, Κοινωνικός Χώρος, Κτηματίες, nikososnline.gr

Κτηματίες της περιοχής

Οι μεγάλοι κτηματίες της περιοχής, Πετράκηδες, Σταματοπουλαίοι Αργυροπουλαίοι, Ζωγραφαίοι, έχοντας αγοράσει το καλύτερο κομμάτι της Αθήνας έχτισαν τις βίλες τους στις πλαγιές των λόφων. Η οικογένεια Ζωγράφου αγόρασε από το 1902 ως το 1904 μία περιοχή γύρω στα 1.600 στρέμματα στα Κουπόνια -Γουδί. Τα συμβόλαια ήταν ασαφή και τα τοπογραφικά που όριζαν τα όρια των ιδιοκτησιών δεν ήταν ξεκάθαρα. Έτσι, μετά το θάνατο του Ιωάννου Ζωγράφου, το 1927, και τη διανομή της απούλητης κτηματικής του περιουσίας μεταξύ των κληρονόμων του, όλοι οι συμβαλλόμενοι αναγνωρίζουν ότι η περιοχή ήταν «κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή εις τον γιο του Ιωάννη, Κωνσταντίνο Ζωγράφου.

Οι Ζωγραφαίοι κράτησαν ένα μεγάλο τμήμα γύρω στα 40.000 τ.μ., το περιφράξανε, το φυτέψανε με πράσινο και εκεί μέσα έκτισαν τις βίλες τους. Τα υπόλοιπα τα κτήματά τους, τα χώρισαν σε μικρά οικόπεδα «εκτός σχεδίου», χτίζοντας μικρά σπίτια τα οποία πουλούσαν με δόσεις για να χαρακτηρίσουν την περιοχή τους οικισμό, όλα εκτός σχεδίου και αυθαίρετα.

Βίλα Ζωγράφου, Villa Zografou, Dimos Zografou, Αυτοδιαχειριζόμενος, Κοινωνικός Χώρος, Κτηματίες, nikososnline.gr

Μετά τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο (1918), αρχίζουν να κτίζουν και να πουλάνε ιδρύοντας τον αρχικό πυρήνα του Δήμου Ζωγράφου. Κι΄ αυτό στην δεκαετία του ΄20 που η περιοχή εθεωρείτο παραθεριστική και δεν ξεπερνούσε τα 100 σπίτια με αυλές και κήπους. Το 1925, αριθμούνται 15 με 20 σπίτια. Το 1929 αναγνωρίστηκε ως κοινότητα περιλαμβάνοντας το Γουδί. Με την οικοπεδοποίηση της περιοχής, η οικογένεια κέρδισε πάρα πολλά χωρίς ποτέ να ενδιαφερθεί γι’ αυτόν τον τόπο και να αφήσουν κοινόχρηστους χώρους για σχολεία και για πλατείες.

Οι πρώτοι κάτοικοι του Δήμου στις δεκαετίες ‘20 και ’30, ήταν από τη μία τσοπαναραίοι, που προσέγγιζαν την περιοχή για να διαθέτουν ευκολότερα τα γαλακτοκομικά και κτηνοτροφικά προϊόντα τους και από την άλλη η «καλή» κοινωνία των Αθηνών που έχτιζαν τις βίλες τους στην περιοχή ως παραθεριστικές. Τελικά επειδή η περιοχή είναι κοντά στο κέντρο επικράτησε η χρήση της ως λαϊκή στέγη και έτσι μέχρι τη δεκαετία του ‘80 τα συνεχόμενα κύματα εσωτερικής μετανάστευσης προς την Αθήνα πύκνωσαν αβάσταχτα την περιοχή.

Τη δεκαετία του 1960 άρχισαν κατασκευαστικές εργασίες στην Πανεπιστημιούπολη – στην περιοχή Ζωγράφου – από τη Χούντα. Όχι στο χώρο των στρατοπέδων, αλλά στο βουνό εκεί που ήταν δάσος. Φυσικά δε μιλάμε για περιβαντολογικές μελέτες εκείνη την εποχή ούτε καλά- καλά σχεδιασμό βάση 10ετίας ή καλύτερα 20ετίας. Ένας χαρακτηριστικός κύκλος αλλαγών χρήσης περιγράφει πιο πολύ τις γειτονιές των μεγαλουπόλεων που οικοδομήθηκαν άτσαλα συνήθως για την στέγαση των κυμάτων αστυφιλίας. Η ανάπτυξη αυτή επειδή πραγματοποιήθηκε χωρίς πολεοδομικό σχέδιο επένδυε το εσωτερικό της κατοικίας επιβαρύνοντας διαρκώς με τη διόγκωση των κτιρίων το εξωτερικό περιβάλλον της γειτονιάς.

Βίλα Ζωγράφου, Villa Zografou, Dimos Zografou, Αυτοδιαχειριζόμενος, Κοινωνικός Χώρος, Κτηματίες, nikososnline.gr

Η Βίλα Ζωγράφου

Το 2006 ο Δήμος Ζωγράφου αγόρασε έναντι 19 εκατομμυρίων ευρώ το 50% της βίλας. Η οικογένεια Ζωγράφου αποφάσισε να δωρίσει και το υπόλοιπο κομμάτι στο Δήμο ύστερα από κάποια χρονιά, ούτως ώστε να αξιοποιηθεί. Από το 2011 έως το 2014 – άγνωστο γιατί – ο τότε δήμαρχος, κ. Καλλίρης, δεν αποδεχόταν τη συγκεκριμένη δωρεά. Και κάπου εκεί έγινε η κατάληψη. Η κατάληψη της Βίλας Ζωγράφου διήρκεσε επτά χρόνια και προκάλεσε αμέτρητες φθορές στην έπαυλη. Στις 23 Μαρτίου 2017 οι δυνάμεις των ΜΑΤ μπήκαν μέσα, τους έδιωξαν και ο δήμος ανέλαβε τη διαχείριση του κτιρίου. Πλέον στο χώρο έχουν τοποθετηθεί παγκάκια για τους δημότες, έπονται δενδροφυτεύσεις, ενώ γίνονται διαρκώς εργασίες για την εκ νέου διαμόρφωση του κτιρίου στο εσωτερικό του, καθώς ήταν γεμάτο με graffiti, σκουπίδια, πρόχειρες κατασκευές και αρκετές ζημιές.

Βίλα Ζωγράφου, Villa Zografou, Dimos Zografou, Αυτοδιαχειριζόμενος, Κοινωνικός Χώρος, Κτηματίες, nikososnline.gr

Αυτοδιαχειριζόμενος Κοινωνικός Χώρος Βίλα Ζωγράφου

Στον χώρο της Βίλας λειτουργεί αυτοδιαχειριζόμενο καφενείο και ανταλλακτικό – χαριστικό παζάρι. Γίνονται ομιλίες, φιλανθρωπικές ενισχύσεις, συναυλίες, παραστάσεις, εκθέσεις, παιδικό θέατρο και δρώμενα όπως επίσης υπάρχει και Συλλογική Κουζίνα…

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Γ. Ζωγράφου 13 / Δήμος Ζωγράφου

villazografou@riseup.net

http://villazografou.squat.gr

Βίλα Ζωγράφου, Villa Zografou, Dimos Zografou, Αυτοδιαχειριζόμενος, Κοινωνικός Χώρος, Κτηματίες, nikososnline.gr

Ένα υπέροχο κτήμα μέσα σε μια τσιμεντούπολη που δεν μπορείς να πάρεις ανάσα…

Βίλα Ζωγράφου, Villa Zografou, Dimos Zografou, Αυτοδιαχειριζόμενος, Κοινωνικός Χώρος, Κτηματίες, nikososnline.gr

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.