Τα κλεμμένα αρχαία της Ανάφης

Με αφορμή ένα άρθρο μου για την Ανάφη και τους παπάδες, οι οποίοι ως άλλοι ταλιμπάν καταστρέφουν αρχαίους ναούς και μάρμαρα για να φτιάξουν τα δικά τους, πιάσαμε μια κουβέντα με την φίλη Μαρία Μαθιουδάκη. Κατάλαβα ότι είναι γνώστρια του τι συμβαίνει και της είπα αν ποτέ θελήσει να γράψει κάτι – το blog μου είναι στην διάθεση της.

0
505

Με αφορμή ένα άρθρο μου για την Ανάφη και τους παπάδες, οι οποίοι ως άλλοι ταλιμπάν καταστρέφουν αρχαίους ναούς και μάρμαρα για να φτιάξουν τα δικά τους, πιάσαμε μια κουβέντα με την φίλη Μαρία Μαθιουδάκη. Κατάλαβα ότι είναι γνώστρια του τι συμβαίνει και της είπα αν ποτέ θελήσει να γράψει κάτι – το blog μου είναι στην διάθεση της.

Μου έστειλε το κείμενο που ακολουθεί – που είναι υπέροχο και την ευχαριστώ πολύ.

Μια Αναφιώτισσα στο Λούβρο!

Γράφει η Μαρία Μαθιουδάκη

Είναι Μούσα και την είπανε … αδερφή της Αφροδίτης της Μήλου. Τόσο όμορφη και καλοφτιαγμένη ήταν. Και για ‘κει προορίζονταν αρχικά. Να κάνει παρέα δηλ. στη μεγάλη Κυκλαδίτισα που κοσμεί δυό αιώνες τώρα το μουσείο του Λούβρου. Αλλά έπειτα από συνεχείς διπλωματικές ίντριγκες και υπόγειες διαπραγματεύσεις θα καταλήξει τελικά ως δώρο στα χέρια του Τσάρου της Ρωσίας το 1863.

Ποια είναι όμως η καταγωγή αυτής της ένδοξης Μούσας; Μα το νησί των Αργοναυτών…η Ανάφη! Εκεί στην εσχατιά των Κυκλάδων όπου βρυχώνται δυό πελάγη, το κρητικό και το αιγαίο, μια νύχτα αφέγγαρη και με σφοδρή θαλασσοταραχή, μέσα από τα κύματα ανεφάνη η Ανάφη, για να σώσει τον Ιάσωνα και τους συντρόφους του που γυρνούσαν κατάκοποι από την Κολχίδα. Από ένα βέλος λένε του Απόλλωνα που φώτισε μες το σκοτάδι και υπέδειξε το σωτήριο βράχο. Λέγεται και νησί του Ήλιου κι ας ζει στη σκιά της Σαντορίνης, της μεγάλης της γειτόνισσας.

Εκεί σε τούτο το νησί το σκεβρωμένο απ’ την αρμύρα του ανελέητου σορόκου του και το ψημένο στο δυνατό κυκλαδίτικο ήλιο, τον Ιούλιο του 2019, θα γνωρίσω την περιπέτεια της Μούσας της Ανάφης, αλλιώς Δεομένης Γυναικός, παρακολουθώντας το phenomenon 3. Μια εικαστική biennale σύγχρονης τέχνης που διοργανώθηκε πέρυσι για τρίτη συνεχή φορά από τους ιδρυτές και συνεπιμελητές της, Ιορδάνη Κερενίδη και Piergiorgio Pepe. Συλλέκτες και οι δύο, ο μεν πρώτος κβαντικός επιστήμονας ο δε δεύτερος θεωρητικός της ηθικής και δεοντολογίας. Και οι δύο στο Παρίσι όπου δραστηριοποιούνται, θα επιλέξουν κάποτε την Ανάφη για το εικαστικό αυτό δρώμενο που γίνεται κάθε δύο χρόνια από το 2015.

Κι ο λόγος που επέλεξαν αυτό το ακριτικό νησί με τους λιγοστούς κατοίκους που καλλιεργούν ακόμη τα μποστάνια τους και τρυγούν τις ίδιες άγριες μέλισσες από την εποχή των πειρατών; Μα αυτός ακριβώς…

«Γιατί εδώ οι άνθρωποι δουλεύουν ακόμη τη Γη».

Θα μου το πει ο ίδιος ο Κερενίδης όταν τον συναντήσω σε μια από τις εκδηλώσεις του phainomenon 3 στο σχολειό του νησιού.

Η συμβολή των Κερενίδη- Πέπε πέραν του εικαστικού γεγονότος αυτού καθαυτού και της πολιτιστικής συνεισφοράς του στο νησί, προσκαλώντας εκεί μεγάλους Έλληνες και ξένους καλλιτέχνες απ’ όλο τον κόσμο, είναι μεγάλη και όσον αφορά τη διάδοση της πληροφορίας για τα κλεμμένα της Ανάφης. Θα μάθουν για τη Μούσα το 2015 από μια κοινωνική ανθρωπολόγο που μελετά το νησί από το 1960, την κ. Margaret Kenna, και κατόπιν προσωπικής τους έρευνας στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας και κρατικών αρχείων, οι Κερενίδης-Πέπε θα μας παρουσιάσουν την περιπέτεια της Μούσας που κοσμεί σήμερα το μουσείο του Ερμιτάζ της Αγίας Πετρούπολης, μέσα από επιστολές της εποχής.

Το άγαλμα της Δεομένης Γυναικός αλλιώς η Μούσα της Ανάφης, ύψους 1,617 μ. με χωριστά λαξευμένο το λαιμό και την κεφαλή, πιθανότατα αναθηματικό ή επικήδειο άγαλμα, θα δει τυχαία το φως από τη σκαλίδα ντόπιων κατοίκων, σε ένα χωράφι νότια του νησιού, στο δρόμο προς την Παναγία την Καλαμιώτισσα. Και τότε μόλις αρχίζει η περιπέτεια του. Πρόξενοι και πρέσβεις, έμποροι τέχνης και διπλωμάτες, σε μια αγωνιώδη διαμάχη θα διασταυρώσουν τα ξίφη τους για να το αποκτήσουν. Γιατί όπως αποκαλύπτει η ενθουσιώδης επιστολή του μεγάλου αρχαιολόγου και κρατικού λειτουργού της εποχής Ραούλ Ροσέτ, το 1835, προς τον Γάλλο Υπουργό Παιδείας :

«Το άγαλμα αυτό ανήκει σε μια αμιγώς ελληνική σχολή, πιθανότατα της εποχής του Λυσίππου και του Σκόπα. Πρόκειται σίγουρα για ένα από τα πιο επιδέξια και γεμάτα χάρη σμιλεμένα αγάλματα με ντραπαρίσματα της Αρχαίας Ελλάδας. Πρέπει να δει κανείς το έργο με τα μάτια του για να εκτιμήσει όλα όσα προσφέρει αυτό το άγαλμα με την καθαρότητα και την πρωτοτυπία του ελληνικού στυλ που το χαρακτηρίζει. Για μένα είναι η μικρή αδερφή της δικής μας Αφροδίτης της Μήλου!»

Ας τα πάρουμε όμως με τη σειρά.

Μόλις η Μούσα έρχεται στο φως το 1823 ο Γάλλος πρόξενος στη Σαντορίνη, Γκιγιόμ Ντ’ Αλμπί, θα τρέξει στην Ανάφη να αγοράσει το άγαλμα! Θα καλέσει τότε στη Σαντορίνη τον Γάλλο πρέσβη της Ελλάδας κι αυτός με τη σειρά του θα φωνάξει εμπιστευτικά τον Ραούλ Ροσέτ για να εκτιμήσει το άγαλμα με σκοπό να το εντάξει στα εκθέματα του Λούβρου.

Ο πρόξενος Αλμπί θα πουλήσει τελικά το άγαλμα στο Λούβρο αλλά με την προϋπόθεση να εκτεθεί με τιμές ανάλογες της Αφροδίτης της Μήλου. Τελικά μέσα από πολλές διπλωματικές συνωμοσίες και διαξιφισμούς το άγαλμα θα αγοραστεί στο Παρίσι το 1863 από τη Ρωσία και θα κοσμεί το Ερμιτάζ έως σήμερα.

Αυτή είναι λοιπόν η θλιβερή ιστορία και διαδρομή της Μούσας μας, της μικρής αδελφής της Αφροδίτης. Της Μούσας της Ανάφης. Που χωρίς την ακούραστη έρευνα και αγάπη των Κερενίδη – Πέπε και τη δράση του phenomenon στο νησί, μάλλον δε θα είχαμε μάθει ποτέ.

Τα κλεμμένα αρχαία της Ανάφης, Μαθιουδάκη Μαρία, Anafi island, Κυκλάδες, Λούβρο, Αρχαία ευρήματα, nikosonline.grΑξίζει να σημειωθεί ότι το γνωστότερο από τα κλεμμένα της Ανάφης είναι ο πανέμορφος αρχαϊκός κούρος του 5ου αι. π.Χ., ο Απόλλωνας ο Αιγλήτης, ο οποίος κοσμεί το Βρετανικό Μουσείο και είναι γνωστός ως ο Απόλλωνας του Strangford, από το όνομα του τελευταίου ιδιοκτήτη του, κόμη του Στράγκφορντ.

Τα προσωνύμια «Αιγλήτης» και «Ασγελάτας» θα φέρονται μόνο στην Ανάφη, μεγάλο λατρευτικό κέντρο του Απόλλωνα για την εποχή, από την «αίγλη» της σαγίτας με την οποία ο Απόλλωνας φώτισε μέσα στην κατασκότεινη νύχτα το νησί για να το δουν οι αργοναύτες. Λέγεται δε πως κάθε φορά που εορτάζονταν ο Αιγλήτης στην Ανάφη, οι γυναίκες συνήθιζαν να βωμολοχούν εναντίον των αντρών τους, σε ανάμνηση μάλλον ενός αντίστοιχου γεγονότος όπως μαρτυρούν οι πηγές : Γιατί όταν ο Ιάσωνας εκπληρώνοντας το τάμα του προς τον Απόλλωνα θα στήσει το πρώτο τέμενος για τη λατρεία του θεού στο νησί, η Μήδεια και οι συντρόφισσες της θα κατεβούν από το πλοίο και θα πειράζουν τους άντρες, λέγοντας τους …προστυχόλογα.

Για να γυρίσουμε όμως στο Λούβρο, όσοι επισκεφτείτε την Αφροδίτη της Μήλου και δε θαμπωθείτε από την ομορφιά της, θα καταφέρετε να διακρίνετε στ’ αριστερά της, την κεφαλή μιας θλιμμένης Αναφαίας γυναίκας – επιτύμβια κεφαλή του 3ου αι. π.Χ. – που με μια αντίστοιχη περιπετειώδη διαδρομή όπως της Μούσας μας, θα καταλήξει να κάνει συντροφιά στη μεγάλη Κυκλαδίτισα.

Τελικά φαίνεται πως ήταν γραφτό μια Αναφαία να μπει στο Λούβρο δίπλα στην Αφροδίτη. Τη δικιά μας Αφροδίτη!

Από την Ανάφη των Κυκλάδων, το phenomenon Κερενίδη-Πέπε και τις φωτογραφίες των κλεμμένων μας, σας αφήνω με την γλυκιά προσμονή πως ίσως μια μέρα…τα κλεμμένα της Ανάφης να γυρίσουν στην Ανάφη.

Μαθιουδάκη Μαρία

Καθηγήτρια Μαθηματικών (Ηράκλειο Κρήτης)

fb : Μαρια Μαθιουδακη

Πηγές : phenomenon, Ελληνική Μυθολογία Ι.Θ.Κακριδή.

Τα κλεμμένα αρχαία της Ανάφης, Μαθιουδάκη Μαρία, Anafi island, Κυκλάδες, Λούβρο, Αρχαία ευρήματα, nikosonline.gr

Η Μούσα της Ανάφης / Ερμιτάζ

Τα κλεμμένα αρχαία της Ανάφης, Μαθιουδάκη Μαρία, Anafi island, Κυκλάδες, Λούβρο, Αρχαία ευρήματα, nikosonline.gr

Ο Απόλλωνας ο Αιγλήτης / Βρετανικό Μουσείο

Τα κλεμμένα αρχαία της Ανάφης, Μαθιουδάκη Μαρία, Anafi island, Κυκλάδες, Λούβρο, Αρχαία ευρήματα, nikosonline.gr

Η Αναφαία δίπλα στην Αφροδίτη της Μήλου / Λούβρο

Τα κλεμμένα αρχαία της Ανάφης, Μαθιουδάκη Μαρία, Anafi island, Κυκλάδες, Λούβρο, Αρχαία ευρήματα, nikosonline.gr

Phenomenon 3. Μια εικαστική biennale σύγχρονης τέχνης που διοργανώθηκε πέρυσι για τρίτη συνεχή φορά από τους ιδρυτές και συνεπιμελητές της, Ιορδάνη Κερενίδη και Piergiorgio Pepe.

Τα κλεμμένα αρχαία της Ανάφης, Μαθιουδάκη Μαρία, Anafi island, Κυκλάδες, Λούβρο, Αρχαία ευρήματα, nikosonline.gr

Μερικές εικαστικές παρεμβάσεις του Phenomenon στο νησί

———————————————-

Το σκάνδαλο στην Ανάφη https://bit.ly/2NYdAUd

—————————–

Διαβάστε και γι’ άλλα κλεμμένα γλυπτά μας

Επαναπατρισμός τώρα https://bit.ly/2ziHa2L

Τα κλεμμένα στην γλυπτοθήκη του Μονάχου https://bit.ly/2VRxyEi

Πως βρέθηκε η Αφροδίτη της Μήλου: https://bit.ly/2HjCcTd

Τα χέρια της Αφροδίτης της Μήλου: https://bit.ly/2GZfKB5

Θα γυρίσουν ποτέ οι ξενιτεμένες κόρες; https://bit.ly/2GJXW9q

Κλέφτες, φέρτε την πίσω: https://bit.ly/2GJQP4X

Ευχαριστούμε για την πρόθεση: https://bit.ly/2H88RgU

Τα κλεμμένα αρχαία της Ανάφης, Μαθιουδάκη Μαρία, Anafi island, Κυκλάδες, Λούβρο, Αρχαία ευρήματα, nikosonline.gr

Η Ανάφη, ένα πανέμορφο νησάκι, δίπλα στην Σαντορίνη

———————————-

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.