Το έπος του ’40 στην Τέχνη

Νομίζατε ότι θα σας άφηνα έτσι μέρα που είναι; Ακόμα και εκείνη την δύσκολη εποχή, η τέχνη έπαιξε το ρόλο της στην ψυχολογία των φαντάρων και του κοινού. Μεγάλοι ζωγράφοι της εποχής επιστρατεύτηκαν να "καλύψουν" με τις εικόνες τους το έπος του ΄40!

2
359

Νομίζατε ότι θα σας άφηνα έτσι μέρα που είναι; Ακόμα και εκείνη την δύσκολη εποχή, η τέχνη έπαιξε το ρόλο της στην ψυχολογία των φαντάρων και του κοινού. Μεγάλοι ζωγράφοι της εποχής επιστρατεύτηκαν να “καλύψουν” με τις εικόνες τους το έπος του ΄40!

Γράφει η Μαίρη Σβαρνιά, Editor Νίκος Μουρατίδης

WORLD WAR II, GREECE-ITALY, ΟΧΙ, EPOS '40, ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ, ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ, ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ ΄40, 28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

Η 28η Οκτωβρίου, το Έπος του 1940, αλλά και η Κατοχή που επακολούθησε, ενέπνευσαν αρκετούς Έλληνες καλλιτέχνες. Η ποίηση, η πεζογραφία, η μουσική, το θέατρο, η γελοιογραφία, η χαρακτική και η ζωγραφική, επιστρατεύτηκαν ώστε είτε να εμψυχώσουν, είτε να προπαγανδίσουν, αλλά κυρίως ώστε να τονίσουν τον ηρωικό τρόπο ζωής, που υπήρξε στην κορυφή του ελληνικού αξιακού συστήματος κατά την διάρκεια της αρχαιότητας και που επανήλθε στο προσκήνιο για άλλη μία φορά με αφορμή τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η εμψύχωση, η προπαγάνδα, αλλά και η εξύμνηση του ηρωικού τρόπου ζωής, στόχευαν τόσο στους στρατιώτες, όσο και σε όσους παρέμεναν στα μετόπισθεν. Οι στρατιώτες έπρεπε να πολεμούν απερίσπαστοι και γεμάτοι αισιοδοξία και οι παραμένοντες στα μετόπισθεν έπρεπε να διατηρούν υψηλά το φρόνημα, ώστε να βοηθούν και εκείνοι με όσες δυνάμεις διέθεταν.

Η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών δεν έμεινε αμέτοχη. Προκήρυξε διαγωνισμό ώστε να φιλοτεχνηθούν έργα με βάση την συνθηματολογία που είχε υποδείξει η κυβέρνηση. Η ΑΣΚΤ όμως προχώρησε προς τιμήν της και ακόμα παραπέρα. Μετά την κυκλοφορία του Μεγάλου Πολεμικού Λαχείου, του Λαχείου υπέρ του Στόλου και του Εθνικού Λαχείου, που ως στόχο τους είχαν την αρωγή των οικογενειών των πολεμιστών και τις υπόλοιπες οικονομικές ανάγκες του πολέμου, οι καθηγητές προσέφεραν οικειοθελώς, το 1/3 του μισθού τους για τον ιερό σκοπό.

Η Βάσω Κατράκη, ο Κώστας Γραμματόπουλος, ο Τάσσος, ο Γιώργος Γουναρόπουλος, ο Αλέξανδρος Αλεξανδράκης, είναι μερικοί μόνο από τους καλλιτέχνες που δημιούργησαν τόσο αφίσες, όσο και ζωγραφικούς πίνακες, εμπνευσμένοι από την συγκεκριμένη θεματολογία.

Η περίπτωση του ζωγράφου Αλέξανδρου Αλεξανδράκη (1913-1968), είναι ίσως η πιο ενδιαφέρουσα από όλες. Έχει χαρακτηριστεί και όχι άδικα, ως ο ζωγράφος του Έπους του 1940, γιατί φιλοτέχνησε πλήθος ζωγραφικών έργων που αναφέρονταν στον πόλεμο. Στην πραγματικότητα, υπήρξε ο πρωτοπόρος του είδους, όσον αφορά στην ζωγραφική:

O κ. Αλέξ. Αλεξανδράκης είναι ο πρώτος Έλλην ζωγράφος που μας δίδει με την υπέροχον έμπνευσίν του και την εξαιρετικήν τέχνην του την Αλβανικήν εποποιίαν και ωρισμένας δραματικάς ημέρας της Κατοχής” (Σπύρος Μελάς, Εστία, 22-6-1946).

Τα έργα όμως του Αλεξανδράκη, δεν παρουσιάζουν απλά τον καλλιτεχνικό οίστρο ενός ζωγράφου, αλλά αποτελούν αυθεντικές in situ μαρτυρίες για τον πόλεμο. Ο ζωγράφος πολέμησε στα Αλβανικά βουνά και ζωγράφιζε κατά την ανάπαυλα από τις πολύωρες μάχες, με τα πενιχρά υλικά που μπορούσε να έχει στην διάθεσή του. Μεταπολεμικά περί τα εκατό έργα του δημοσιεύθηκαν στο λεύκωμα “Έτσι πολεμούσαμε”. Το 2008, διοργανώθηκε από τον Δήμο Αθηναίων, το Ίδρυμα Σ.Ο.Φ.Ι.Α. και το Πολεμικό Μουσείο, αναδρομική έκθεση για τον ζωγράφο στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, με τίτλο “Μνήμες του ΄40-Αλέξανδρος Αλεξανδράκης”, δυστυχώς όμως τότε δεν υπήρχε ακόμα το blog του Μουρατίδη για να μας ενημερώσει!

Οι στρατιώτες έπρεπε να πολεμούν απερίσπαστοι και γεμάτοι αισιοδοξία και οι παραμένοντες στα μετόπισθεν έπρεπε να διατηρούν υψηλά το φρόνημα, ώστε να βοηθούν και εκείνοι με όσες δυνάμεις διέθεταν.

WORLD WAR II, GREECE-ITALY, ΟΧΙ, EPOS '40, ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ, ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ, ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ ΄40, 28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

Έργο του Ορέστη Κανέλλη με τις γυναίκες να βοηθούν τους φαντάρους πάνω στα βουνά

Αλέξανδρος Αλεξανδράκης, WORLD WAR II, GREECE-ITALY, ΟΧΙ, EPOS '40, ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ, ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ, ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ ΄40, 28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

Πραγματικά ιδιαίτερη περίπτωση ο ζωγράφος Αλέξανδρος Αλεξανδράκης

WORLD WAR II, GREECE-ITALY, ΟΧΙ, EPOS '40, ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ, ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ, ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ ΄40, 28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

WORLD WAR II, GREECE-ITALY, ΟΧΙ, EPOS '40, ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ, ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ, ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ ΄40, 28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

Δύο αφίσες του Αλέξανδρου Αλεξανδράκη

WORLD WAR II, GREECE-ITALY, ΟΧΙ, EPOS '40, ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ, ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ, ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ ΄40, 28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

Πίνακας του Γεωργίου Προκοπίου

Αρκετά έργα και αφίσες εκείνης της περιόδου είναι επηρεασμένα από τον Ρώσικο Σοσιαλιστικό ρεαλισμό

WORLD WAR II, GREECE-ITALY, ΟΧΙ, EPOS '40, ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ, ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ, ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ ΄40, 28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

Αριστερά σκίτσο του Μιχάλη Νικολινάκου και δεξιά το αριστούργημα του Κώστα Γραμματόπουλου με τις Ηρωίδες του ΄40.

WORLD WAR II, GREECE-ITALY, ΟΧΙ, EPOS '40, ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ, ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ, ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ ΄40, 28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

Αριστερά έργο της Βάσως Κατράκη, και δεξιά αφίσα του Τάσσου για τον έρανο της κοινωνικής πρόνοιας.

WORLD WAR II, GREECE-ITALY, ΟΧΙ, EPOS '40, ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ, ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ, ΤΟ ΕΠΟΣ ΤΟΥ ΄40, 28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, ΤΟ BLOG ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΜΟΥΡΑΤΙΔΗ, nikosonline.gr,

Οι εμβληματικές φιγούρες του Αλέξανδρου Αλεξανδράκη. Είναι σαν να τους ακους να φωναζουν… “Αέραααααααααααααααααα”

2 COMMENTS

  1. […] 1940 – Ελληνοϊταλικός πόλεμος του 1940: Η Ελλάδα μέσω του πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά απαντά “OXI” στο τελεσίγραφο της Ιταλίας, η οποία κηρύσσει πόλεμο και προσβάλλει τα σύνορα της Ελλάδας από την Αλβανία. Οι Ελληνικές δυνάμεις αμύνονται του πάτριου εδάφους. Συνάντηση Χίτλερ – Μουσολίνι στην Φλωρεντία τοπική ώρα 11.00. “Φύρερ, προελαύνουμε..” ήταν τα πρώτα λόγια του Μουσολίνι. Διαβάστε το άρθρο για το έπος του ’40 στην τέχνη: https://www.nikosonline.gr/%CF%84%CE%BF-%CE%AD%CF%80%CE%BF%CF%82-%CF%84%CE%BF%CF%85-40-%CF%83%CF%84%… […]

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here