Όλη η ιστορία για τον “Επιτάφιο” του Ρίτσου

"Τον "Επιτάφιο" ο Μίκης Θεοδωράκης τον συνέθεσε στο Παρίσι το 1958. Ο Γιάννης Ρίτσος κατοικούσε στην Αθήνα και μετά την επιστροφή του από την εξορία άρχισε να επανεκδίδει τα βιβλία του. Κάθε καινούργια έκδοση την έστελνε στο Παρίσι στον συνθέτη και ανάμεσά τους, του έστειλε και τον "Επιτάφιο" με την αφιέρωση: "το βιβλίο τούτο κάηκε από τον Μεταξά στα 1938 κάτω από τους Στύλους του Ολυμπίου Διός".

0
262

“Τον “Επιτάφιο” ο Μίκης Θεοδωράκης τον συνέθεσε στο Παρίσι το 1958. Ο Γιάννης Ρίτσος κατοικούσε στην Αθήνα και μετά την επιστροφή του από την εξορία άρχισε να επανεκδίδει τα βιβλία του. Κάθε καινούργια έκδοση την έστελνε στο Παρίσι στον συνθέτη και ανάμεσά τους, του έστειλε και τον “Επιτάφιο” με την αφιέρωση: “το βιβλίο τούτο κάηκε από τον Μεταξά στα 1938 κάτω από τους Στύλους του Ολυμπίου Διός”.

Είναι η πρώτη φορά που η ποίηση έγινε τραγούδι. Γιατί αυτό το έργο έχει τόσες εκτελέσεις; Ποιες είναι οι καλύτερες; Αλήθεια είναι ότι εξ αιτίας του Επιτάφιου τσακώθηκαν ο Μίκης και ο Μάνος;

ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ, EPITAFIOS, ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ, THEODORAKIS, RITSOS, ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ, ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ, ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ, nikosonline.gr

Θεσσαλονίκη, Μάης του 1936. Μια μάνα, καταμεσής του δρόμου, μοιρολογάει το σκοτωμένο παιδί της, στην μεγάλη διαδήλωση των απεργών καπνεργατών. Εκείνη συνεχίζει το θρήνο της… και με την φωτογραφία της εμπνέει τον Γιάννη Ρίτσο να γράψει τον Επιτάφιο.

ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ, EPITAFIOS, ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ, THEODORAKIS, RITSOS, ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ, ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ, ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ, nikosonline.gr ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ, EPITAFIOS, ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ, THEODORAKIS, RITSOS, ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ, ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ, ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ, nikosonline.gr

Στο Παρίσι έγινε η μελοποίηση του Επιτάφιου, και όταν ο Μίκης ολοκλήρωσε τη μελοποίηση και τις αντιγραφές, στα τέλη του 1959, έστειλε από ένα αντίτυπο στην Αθήνα στον Μάνο Χατζιδάκι, στον Γιάννη Ρίτσο και σ΄ ένα φίλο του. Ήταν ένας κύκλος 8 τραγουδιών. Σκοπός του είναι να δισκογραφηθεί το έργο και ο Τάκης Β. Λαμπρόπουλος της Columbia του προτείνει να το ενορχηστρώσει ο Χατζιδάκις, ο οποίος ήθελε να το κάνει πολύ. Η ερμηνεία που έδωσε ο Μάνος Χατζιδάκις στον Επιτάφιο έριχνε το βάρος στη λυρική πλευρά του έργου, και μάλιστα επέβαλλε τη δική του ερμηνεύτρια, τη Νάνα Μούσχουρη για να το τραγουδήσει. Ενορχήστρωσε, έπαιξε πιάνο και διηύθυνε ο ίδιος, ενώ στο εξώφυλλο του extended play δίσκου μπήκε ένας πίνακας του Γιάννη Μόραλη (φωτογραφία επάνω)

ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ, EPITAFIOS, ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ, THEODORAKIS, RITSOS, ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ, ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ, ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ, nikosonline.gr ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ, EPITAFIOS, ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ, THEODORAKIS, RITSOS, ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ, ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ, ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ, nikosonline.gr

Ο δίσκος κυκλοφόρησε αλλά δεν άρεσε ούτε στον Ρίτσο, ούτε στον Θεοδωράκη. Ο Μίκης ήθελε λαϊκό τραγουδιστή και ανάλογου ύφους ορχήστρα. Έτσι, πρότεινε το έργο στον Γρηγόρη Μπιθικώτση (που ακόμα δεν ήταν ιδιαίτερα γνωστός), διάλεξε για σολίστ στο μπουζούκι τον Μανώλη Χιώτη και ο δίσκος απογειώθηκε: «Μέρα Μαγιού μου μίσεψες», «Πού πέταξε τ’ αγόρι μου», «Ήσουν καλός, ήσουν γλυκός» και τα υπόλοιπα τετράστιχα του σπουδαίου ποιητή γίνονται κτήμα όλων των Ελλήνων που τα ακούν και τα τραγουδούν καθημερινά, κατόπιν βεβαίως και της τεράστιας διαφήμισης που τους κάνει η πανίσχυρη Columbia του Τάκη Λαμπρόπουλου και παρά τις αρχικές αντιδράσεις κάποιων για τη «μπουζουκο-ποίηση»… Η παρουσίαση των τραγουδιών από τον Μπιθικώτση στην Πλάκα, φέρει κάθε βράδυ όλο τον «καλό κόσμο» της πρωτεύουσας για να τα ακούσει.

Τα τραγούδια του Επιτάφιου

 

1. Που πέταξε τ’ αγόρι μου

2. Χείλι μου μοσκομύριστο

3. Μέρα Μαγιού μου μίσεψες

4. Βασίλεψες αστέρι μου

5. Ήσουν καλός, ήσουν γλυκός

6. Στο παραθύρι στεκόσουν

7. Να ‘χα τ’ αθάνατο νερό

8. Γλυκέ μου εσύ δεν χάθηκες

———————————————–

ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ, EPITAFIOS, ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ, THEODORAKIS, RITSOS, ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ, ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ, ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ, nikosonline.gr

Ο Μίκης Θεοδωράκης με τον Μανώλη Χιώτη και τον Γρηγόρη Μπιθικώτση στο στούντιο, τον Αύγουστο του 1960.

Ο Θεοδωράκης ρίσκαρε κάνοντας τραγούδια με τον Επιτάφιο και είναι αλήθεια ότι κατακεραυνώθηκε από την αριστερή διανόηση της εποχής, επειδή χρησιμοποίησε έναν τραγουδιστή του λούμπεν προλεταριάτου (τον Μπιθικώτση), ότι έβαλε μπουζούκια στην ποίηση κλπ. κλπ. Προφανώς κανείς δεν ήταν εξοικειωμένος με το γεγονός της μελοποίησης του πρώτου ποιήματος στην Ελλάδα, ούτε κατά διάνοια της συνέχειας που θα ανοιγόταν στην υπόθεση ”μελοποιημένη ποίηση” στη χώρα μας. Με τον ”Επιτάφιο” του Θεοδωράκη, τέλος, για πρώτη φορά η ποίηση γινόταν κτήμα του λαού, ενός λαού που ενδεχομένως να μην του δινόταν ποτέ άλλοτε η ευκαιρία να σιγοτραγουδήσει στίχους ποιητών.

Άλλες ηχογραφήσεις του Επιτάφιου

ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ, EPITAFIOS, ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ, THEODORAKIS, RITSOS, ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ, ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ, ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ, nikosonline.gr

Μαίρη Λίντα: Τρία χρόνια αργότερα, το καλοκαίρι του 1963, ακολούθησε η τρίτη εγγραφή του ”Επιταφίου” με την εποπτεία του ίδιου του συνθέτη και πάλι. Την ανδρική ερμηνεία του Μπιθικώτση αντικατέστησε η γυναικεία της Μαίρης Λίντα με σολίστ στο μπουζούκι, πάλι τον Μανώλη Χιώτη, αλλά και μικρή ορχήστρα εγχόρδων, αποτελούμενη από τρεις μουσικούς της Πειραματικής Ορχήστρας Αθηνών που τότε διηύθυνε ο Μάνος Χατζιδάκις: Τον Δημήτρη Βράσκο στο μαντολίνο, τον Δημήτρη Φάμπα στην κιθάρα και τον Δήμο Μούτση στη φυσαρμόνικα. Η τρίτη ηχογράφηση του Επιταφίου έγινε τότε διότι ο Μίκης ήθελε να κάνει κάπως πιο λυρικό το έργο του, αλλά χωρίς τον Χατζιδάκι, και χωρίς την Μούσχουρη.

Μαρία Φαραντούρη: Στα μέσα εκείνης της δεκαετίας, λίγο πριν την επιβολή της δικτατορίας και σχεδόν παράλληλα με τη ”Μπαλάντα του Μαουτχάουζεν”, αρκετά από τα κομμάτια του ”Επιταφίου” ηχογραφήθηκαν και με τη φωνή της Μαρίας Φαραντούρη στη Σοβιετική Ένωση.

Φλέρυ Νταντωνάκη: Ο Μάνος Χατζιδάκις που δεν ξέχασε το αγαπημένο έργο του Μίκη, έκανε το 1970 στο σπίτι του στη Νέα Υόρκη, μια ηχογράφηση για πιάνο – φωνή με την συγκλονιστική ερμηνεία – κατά τη γνώμη μου- της Φλέρυ Νταντωνάκη.

ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ, EPITAFIOS, ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ, THEODORAKIS, RITSOS, ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ, ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ, ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ, nikosonline.gr

Ο Μάνος Χατζιδάκις παίζει πιάνο, η Φλέρυ Νταντωνάκη τραγουδάει τον ”Επιτάφιο”

Νένα Βενετσάνου: Στην δεκαετία του 1980, ο ”Επιτάφιος” των Ρίτσου – Θεοδωράκη βρήκε τη νέα ερμηνεύτρια του στο πρόσωπο και στην τεράστια φωνή της Νένας Βενετσάνου.

ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ, EPITAFIOS, ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ, THEODORAKIS, RITSOS, ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ, ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ, ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ, nikosonline.gr

Μαρία Σουλτάτου: Σ΄ αυτήν την έκδοση μπορεί να παίζει ρόλο η σπαραχτική ερμηνεία της Σουλτάτου, αλλά πάνω απ΄ όλα είναι η ιδιοφυής ενορχήστρωση του Σταύρου Ξαρχάκου. Δισκογραφήθηκε το 2004 και επρόκειτο για την έκδοση σε CD της συναυλίας πού ‘χε γίνει στο Ηρώδειο στις 2 Οκτωβρίου του 2000, όπου ο Ξαρχάκος διηύθυνε την Κρατική Ορχήστρα Ελληνικής Μουσικής. Η δουλειά του Ξαρχάκου είναι αριστούργημα! Ο Ξαρχάκος που είναι μέγας ενορχηστρωτής και γνώστης της ελληνικής και δυτικής μουσικής, κατάφερε να δώσει στο έργο μια μορφή ρέκβιεμ.

ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ, EPITAFIOS, ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ, THEODORAKIS, RITSOS, ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ, ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ, ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ, nikosonline.gr ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ, EPITAFIOS, ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ, THEODORAKIS, RITSOS, ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ, ΜΟΥΣΧΟΥΡΗ, ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ, nikosonline.gr

Στην ενότητα ΜΟΥΣΙΚΗ θα βρείτε πολλά άρθρα για Μουσική και Μουσικούς

https://www.nikosonline.gr/category/μουσική/

 

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here