Sex και αυνανισμός στην ζωγραφική

0
179

Η ερωτική ζωγραφική, ή η απεικόνιση του έρωτα στην ζωγραφική, δεν είναι κάτι νέο. Όσοι έχει τύχει να παρατηρήσουμε λεπτομερώς αρχαία αγγεία στα μουσεία, γνωρίζουμε πως αρκετά από αυτά παρουσιάζουν ακόμα και hardcore ερωτικές σκηνές, ενώ μια επίσκεψη στην Πομπηία μπορεί να φέρει σε δύσκολη θέση ακόμα και κάποιον που μέχρι την επίσκεψή του μπορεί να θεωρούσε εαυτόν ως ανοιχτόμυαλο. Στο σημερινό άρθρο όμως, δεν θα ασχοληθούμε απλά με το γυμνό σώμα στην ζωγραφική ή με τον ερωτισμό που εκπέμπει, αλλά με δέκα πίνακες που παρουσιάζουν την ερωτική πράξη είτε κατά την διάρκεια, είτε πριν, είτε μετά.

Γράφει η Μαίρη Σβαρνιά (Editor Νίκος Μουρατίδης)

1_Triptolemos

Αγνώστου, εσωτερικό κύλικος (ποτηριού), c. 470 π.Χ, Tarquinia National Museum, Tarquinia, Lazio.

Ο λεγόμενος Τριπτόλεμος (το αληθινό του όνομα δεν είναι γνωστό) υπήρξε αρχαίος ζωγράφος ερυθρόμορφων κεραμικών αγγείων στην Αττική και εργάσθηκε μεταξύ του 490-470 π.Χ. Στο συγκεκριμένο έργο, παρουσιάζει ένα ζευγάρι σε μια παραλλαγή συνηθισμένης ερωτικής στάσης, την στιγμή της ερωτικής πράξης. Ο άνδρας και η γυναίκα απεικονίζονται επάνω σε κρεβάτι και μάλιστα φαίνονται να είναι ιδιαίτερα χαρούμενοι, παρ’ όλη την μεγάλη ηλικιακή διαφορά μεταξύ τους.

2_ Pompeii

Τοιχογραφία από την κρεβατοκάμαρα του House of the Centurion στην Πομπηία, πρώτος αιώνας π.Χ.

Το πολυτελέστατο αυτό οίκημα, ανήκε σε κάποιον εύπορο κάτοικο της πόλης και διατηρήθηκε σχεδόν ανέπαφο μετά την καταστροφή της από την έκρηξη του Βεζούβιου το 79 π.Χ. Δομημένο τον δεύτερο αιώνα π.Χ, υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα σπίτια της πόλης και ήταν διακοσμημένο μεταξύ άλλων και με περίτεχνες τοιχογραφίες. Η συγκεκριμένη προέρχεται από ένα υπνοδωμάτιο και παρουσιάζει μάλιστα την γυναίκα να φορά ένα είδος στηθόδεσμου, που μοιάζει με τα σύγχρονα στράπλεξ σουτιέν. Εδώ ο ζωγράφος απεικονίζει ένα ζευγάρι στην κρεβατοκάμαρά του, πριν την πράξη και την στιγμή που η γυναίκα που βρίσκεται επάνω στον άνδρα, προσπαθεί να τον ερεθίσει με το χέρι της.

3_medieval

Από μεσαιωνικό χειρόγραφο.

Κατά την διάρκεια του Μεσαίωνα, που δεν είχε ανακαλυφθεί η τυπογραφία και άρα ούτε και το Cosmopolitan, η αποκωδικοποίηση του τι επιτρέπεται και τι όχι στο σεξ, ήταν αρκετά περίπλοκη. Ο εξομολόγος ήταν αυτός που έδινε τις κατευθυντήριες γραμμές, σύμφωνα με έναν οδηγό αμαρτιών, τόσο μεγάλο, που στις περισσότερες περιπτώσεις κανένας εξομολόγος δεν μπορούσε να τον θυμάται όλον απ’ έξω! Τέτοιου είδους οδηγοί αμαρτιών, ήταν και μια θαυμάσια ευκαιρία για να αποτυπωθεί ζωγραφικά το σεξ σε μία εποχή που κράτησε πολύ και δεν επέτρεπε σχεδόν τίποτα, πάντα όμως σύμφωνα με τις οδηγίες και τις ευλογίες της εκκλησίας. Η εικόνα που παρουσιάζουμε εδώ για παράδειγμα, δείχνει την εγκεκριμένη εκδοχή του σεξ και ευλογημένη ταυτόχρονα!

Οι ζωγράφοι παραδοσιακά αγαπούν το γυμνό σώμα, είτε ανδρικό είτε γυναικείο και οι περισσότεροι από αυτούς έχουν επιλέξει να το αποτυπώσουν με κάθε τρόπο. Από την Παναγία την στιγμή που θηλάζει και τα μεγάλα ζωγραφικά μυθολογικά θέματα, μέχρι και στην σύγχρονη εποχή, το γυμνό στην ζωγραφική… “πουλάει”!

Cimon And Pero (Caritas Romana). Georg Pencz (C. 1500-C.1550). Dated 1541, Oil On Canvas, 77 X 66cm.

Georg Pencz, Cimon and Pero (Caritas Romana), 1529.

Κατά την διάρκεια της Αναγέννησης, του Μπαρόκ, αλλά και του 18ου αιώνα, ο μύθος του Cimon και της Pero αποτέλεσε ένα αγαπημένο θέμα αρκετών Ευρωπαίων ζωγράφων. Σύμφωνα με έναν αρχαίο ρωμαϊκό μύθο που καταγράφηκε τόσο από τον Valerius Maximus, όσο και από τον Pliny the Elder, όταν ο Cimo φυλακίζεται και καταδικάζεται σε θάνατο από πείνα, η κόρη του Pero καταφέρνει να τον συναντήσει στην φυλακή και να τον θηλάσει, ώστε να τον σώσει από βέβαιο θάνατο και με την πράξη της αυτή συγκινεί τους δικαστές που τελικά τον απελευθερώνουν. Ο Georg Pencz εδώ, μας δίνει μια μάλλον διαφορετική εκδοχή του θέματος, εφ’ όσον ο Cimon πέραν του ότι είναι αρκετά ευτραφής για έναν άνθρωπο που πεθαίνει της πείνας, δείχνει να απολαμβάνει ερωτικά το στήθος της κόρης του, ενώ η ίδια κοιτά απ’ ευθείας προς τον θεατή, με απάθεια. Πρόκειται για μία καθαρά αιμομικτική απεικόνιση του σεξ, με τον ζωγράφο να καινοτομεί πεντακόσια χρόνια πριν και παράλληλα να μας αφήνει με την απορία που είναι ακριβώς τα χέρια του Cimon και τι κάνουν.

5_Leda

Peter Paul Rubens (after a lost painting by Michelangelo), Leda and the Swan, 1530.

Ο γνωστός μύθος της Λήδας που την επισκέπτεται ο Δίας μεταμφιεσμένος σε κύκνο, ώστε να την γονιμοποιήσει, από τον Rubens! Ο πίνακας προοριζόταν για τον Δούκα της Ferrara, αλλά τελικά εστάλη στον Βασιλιά της Γαλλίας. Ενώ αρκετοί ζωγράφοι έχουν ασχοληθεί και με αυτό το θέμα, συνήθως ο κύκνος απεικονίζεται είτε δίπλα στην Λήδα, είτε να την αγκαλιάζει από απόσταση, στην συγκεκριμένη περίπτωση όμως ο ζωγράφος δείχνει ξεκάθαρα την ερωτική πράξη, ενώ η Λήδα φαίνεται να το απολαμβάνει, καθώς ο κύκνος είναι και ένα από τα ελάχιστα πουλιά που διαθέτουν πέος!

6_rococo

François Boucher (attributed to), Leda and the Swan, c. 1740.

Το ίδιο θέμα από Γάλλο ζωγράφο, αντιμετωπίζεται διαφορετικά. Βρισκόμαστε στην εποχή του Rococo, όπου η ζωγραφική στην Γαλλία γίνεται τολμηρότερη. Η Λήδα βρίσκεται ξαπλωμένη στο κρεβάτι ενός πολυτελούς δωματίου, σχεδόν γυμνή, με ακάλυπτο στήθος και κρατώντας ανασηκωμένο το νυχτικό της ώστε να υποδεχθεί το πτηνό. Ο Δίας- κύκνος βρίσκεται στο πάτωμα, μπροστά από τα ορθάνοιχτα πόδια της, έτοιμος να ακουμπήσει το ράμφος και την γλώσσα του στην ζωγραφισμένη, με ανατριχιαστική λεπτομέρεια είναι η αλήθεια, άτριχη φύση της Λήδας.

Επειδή ζούμε σε μια εποχή που η πορνογραφία δίνει και παίρνει, μην ξεχνάτε ότι αυτά τα έργα έγιναν άλλες εποχές, με άλλες νοοτροπίες, με φριχτά ταμπού και πολύ σεμνοτυφία. Ήταν πραγματικό σοκ για την εποχή τους…

7_Heinrich Lossow, The Sin, 1880.

Heinrich Lossow, The Sin, 1880.

Believe it or not, ο πίνακας αυτός είναι ένας πίνακας που παρουσιάζει ένα ιστορικό θέμα! Ένα βράδυ Κυριακής στις 30 Οκτωβρίου του 1501, ο Καρδινάλιος Cardinal Cesare Borgia, γιός (!) του Πάπα Alexander VI, διοργανώνει εντός του Παπικού Παλατιού, όργιο με προσκαλεσμένες πενήντα πόρνες για να ψυχαγωγήσουν τους καλεσμένους! Το όργιο αυτό, πέρασε στην αθανασία με το όνομα Ballet of Chestnuts λόγω των κάστανων που ήταν διασκορπισμένα στο πάτωμα, ώστε να τα πιάνουν με το στόμα οι πόρνες μπουσουλώντας προς τέρψιν των καλεσμένων. Οι κληρικοί μεταξύ άλλων διοργάνωσαν και διαγωνισμό με πλούσια δώρα, για όποιους θα κατάφερναν τις καλύτερες επιδόσεις, σύμφωνα με τα σκορ που κατέγραφαν οι υπηρέτες! Ο ζωγράφος εδώ παρουσιάζει μια μάλλον αιρετική, αλλά και BDSM εκδοχή του θέματος: η πράξη απεικονίζεται εντός της εκκλησίας και η γυναίκα δεν είναι πλέον πόρνη, αλλά καλόγρια. Ο κληρικός βρίσκεται πίσω από σιδηρόφρακτο διαχωριστικό, με την καλόγρια μπροστά του, έξω από τα κάγκελα, έχοντάς την καθισμένη στα γόνατά του. Εκείνη είναι με εκστασιασμένο ύφος και με χέρια που γαντζώνονται στα κάγκελα, ώστε να σχηματίζουν το σχήμα του Σταυρού. Ο ίδιος έχει μάλλον σαδιστικό ύφος, αλλά αυτό που σίγουρα θα σκανδάλισε περισσότερο στην εποχή του, είναι το γεγονός πως η καλόγρια φοράει σταυρό, την ώρα της ερωτικής πράξης.

8_la douceur

Pablo Picasso, Erotic Scene , 1902-3.

Όταν του έδειξαν μια φωτογραφία αυτού του έργου του το 1960, ο Picasso αρνήθηκε ότι ήταν δικό του και το χαρακτήρισε ως “κακόγουστο αστείο που έγινε από φίλους”. Στην πραγματικότητα πρόκειται για αυθεντικό πίνακα του ζωγράφου και μάλιστα για αυτοπροσωπογραφία του, όπου απεικονίζει τον εαυτό του σε σχεδόν παιδική ηλικία, με μία πόρνη, την ώρα που του κάνει πεολειχία. Ο ίδιος δεν φαίνεται να της δίνει σημασία, αλλά προτιμά να κοιτά τον εαυτό του σε έναν καθρέφτη απέναντι, έχοντας στάση σώματος αντίστοιχη με τις Majas του Goya. Πρόκειται για μοναδικό έργο με παρόμοια θεματολογία του καλλιτέχνη, εκτός κάποιων παρόμοιων σκίτσων που είχε σχεδιάσει κατά την ίδια χρονική περίοδο.

PHD21491 Self portrait masturbating by Schiele, Egon (1890-1918) Private Collection Austrian, out of copyright

Egon Schiele, Eros (Self-Portrait), 1911.

Ο Shiele, γνωστός για τα πολυάριθμα ερωτικά του έργα, εδώ μας δίνει την πιο σκανδαλώδη ίσως αυτοπροσωπογραφία καλλιτέχνη στην ιστορία της τέχνης! Πρόκειται για μία από τις πολλές εκδοχές του ίδιου έργου, όπου παρουσιάζει τον εαυτό του καθισμένο σε μία καρέκλα, την στιγμή που αυνανίζει το τεράστιο κόκκινο πέος του! Ο Shiele εδώ συνομιλεί με την ίδια του την σεξουαλικότητα. Το ότι αρέσκεται στο να απεικονίζει τον εαυτό του σε στύση, φανερώνει ματαιοδοξία, αλλά και τους προσωπικούς του δαίμονες όσον αφορά στο σεξ, αφού ο πατέρας του είχε πεθάνει από σύφιλη.

10_Klimt

Gustav Klimt, Masturbation, 1916.

Αυτό είναι ένα από τα πολλά έργα όπου ο Klimt απεικονίζει γυναίκες να αυνανίζονται, εφ’ όσον ήταν και μανιώδης λάτρης των γυναικών. Εδώ παρουσιάζει την γυναίκα μετωπικά, με το κεφάλι γερμένο στο πλάι, την ώρα της πράξης, σε μία πραγματικά πολύ προκλητική πόζα, καθώς την απεικονίζει με τα πόδια ορθάνοιχτα, σαν να γεννάει.

Μαίρη Σβαρνιά

Ιστορικός Τέχνης-Μουσειολόγος

 

 

 

 

 

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here